صفحهٔ اصلی

جنبش مشروطه یا جنبش مشروطهخواهی مجموعه کوششها و رویدادهایی در نظر و عمل است که برای محدود شدن اختیارات پادشاه در نظام سلطنتی ایران و نهادینهسازی حقوق اساسی مانند آزادی فردی، عدالت قضایی و حاکمیت قانون آغاز شد و به تغییر نظام سیاسی ایران از پادشاهی مطلقه به پادشاهی مشروطه منجر گردید. این جنبش از سال ۱۲۸۴ خورشیدی با وقوع اعتراضات منتهی به انقلاب مشروطه شروع شد و میتوان شکست استبداد صغیر و پایان حکومت محمدعلی شاه در مرداد ۱۲۸۸ را زمان پایان آن دانست. بهطور مستقیم، نخستین جرقهٔ این جنبش در سطح سیاسی در ۲۱ آذر ۱۲۸۴ زده شد که علاءالدوله، حاکم تهران، چند تن از تاجران خوشنام تهران را به خاطر افزایش قیمت قند، فلک کرد. مجموعه اعتراضات متعاقب آن، نظیر مهاجرت روحانیان به قم و بستنشینی اصناف در باغ سفارت بریتانیا در تهران به نام انقلاب مشروطه نامیده میشود. دستاورد این انقلاب، امضای فرمان مشروطیت به دست شاه وقت ایران؛ مظفرالدین شاه، تشکیل مجلس شورای ملی و تدوین قانون اساسی مشروطه بود. پیروزی انقلاب مشروطه، فضای آزادی ایجاد کرد که در آن روزنامهنگاران، واعظان مشروطهخواه، احزاب و انجمنها نقدهای تندی به سنتهای قدیمی، اصحاب قدرت و محمدعلی شاه وارد میکردند. در روز دوم تیر ۱۲۸۷ دستور حملهٔ نظامی به مجلس و دستگیری سران مشروطهخواه در تهران و شهرهای دیگر را صادر کرد. برخی از سران مخالف با محمدعلی شاه نیز اعدام شدند و دوره موسوم به استبداد صغیر آغاز شد. مقاومتهای جدی در تبریز، گیلان و اصفهان شکل گرفت که با حمایت مراجع تقلید در نجف و منورالفکران تبعیدی در اروپا و عثمانی همراه شد. دو سپاه از مشروطهخواهان با فتح تهران در ۲۵ تیر ۱۲۸۸، محمدعلی شاه را برکنار و نظام مشروطه را احیا کردند.

- … کتابخانهٔ ماگنوس هیرشفلد در مؤسسه جنسیتشناسی در آلمان که نخستین موسسهٔ سکسشناسی در جهان بود و شامل هزاران کتاب دربارهٔ روابط همجنسگرایانه، ادبیات شهوانی و امور جنسی بود، توسط نازیها به آتش کشیده شد؟ (در تصویر)
- … کنتنشین طرابلس هفت سال پیش از تصرف آن شهر توسط صلیبیون و تنها با محوریت دو شهر طرطوس و جبیل در سال ۱۱۰۲ میلادی تشکیل شد؟
- … تا سال ۱۹۹۴ هنوز بسیاری از همجنسگرایان پیرو قانون پاراگراف ۱۷۵ که در دوران آلمان نازی با سختگیری شدید اجرا میشد، محکوم و بازداشت میشدند؟
- … ضد فاشیستها، اسلامگرایان و نئونازیستها علیه یک مسابقه تنیس دست به شورش زدند؟
- … بخشی از فیلمنامهٔ میانستارهای الهامگرفته از داست بول در دههٔ ۱۹۳۰ است که همزمان با رکود بزرگ موجب قحطی در ایالات متحده شده بود؟
- … اوکراین صاحب حدود ۸٪ از کل خاک چرنوزم جهان است که بازار سیاه قاچاق این خاک در این کشور تا سال ۲۰۱۱ به حدود ۹۰۰ میلیون دلار در سال رسیده بود؟
ویکیپدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکیپدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکیپدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب میشود. ویکیپدیای فارسی هم اکنون (۳ بهمن ۱۴۰۴ خورشیدی) ۱٬۰۶۶٬۸۲۰ نوشتار دارد.
- دلسی رودریگز (در تصویر)، پس از دستگیری نیکلاس مادورو در جریان حملات ایالات متحده به پایتخت، به عنوان رئیسجمهور موقت ونزوئلا سوگند یاد کرد.
- پس از حملات هوایی آمریکا علیه حکومت ونزوئلا، نیکلاس مادورو دستگیر و به آمریکا انتقال داده شد.
- آتشسوزی در یک بار در جریان جشنهای شب سال نو در کران-مونتانا، سوئیس، دستکم ۴۰ نفر را به کام مرگ کشاند.
- نصری عصفوره، پس از یک ماه جنجال پیرامون روند شمارش آراء به عنوان رئیسجمهور هندوراس انتخاب شد.
- فتافهی فاکافانوا توسط مجلس قانونگذاری تونگا به عنوان نخستوزیر انتخاب شد.
امروز: جمعه، ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶ میلادی برابر ۳ بهمن ۱۴۰۴ هجری خورشیدی و ۳ شعبان ۱۴۴۷ هجری قمری (UTC)

در ایران: روز پاسدار (زادروز حسین بن علی)
- رویدادها
- ۱۹۱۹ - تأسیس حزب فاشیست ایتالیا توسط موسولینی.
- ۱۹۵۰ - انتخاب اورشلیم به عنوان پایتخت اسرائیل.
- ۲۰۰۲ - ربوده شدن دانیل پرل در کراچی، پاکستان.
- زادروزها
- ۴ (قمری) زادروز حسین بن علی - امام سوم شیعیان
- ۱۷۸۳ - زادروز استاندال نویسندهٔ فرانسوی
- ۱۸۳۲ - زادروز ادوار مانه نقاش فرانسوی
- ۱۸۶۲ - زادروز داوید هیلبرت ریاضیدان آلمانی
- ۱۸۹۸ - زادروز سرگئی آیزنشتاین کارگردان و تئوریسین سینما اهل شوروی
- ۱۹۳۰ - زادروز درک والکوت شاعر و نمایشنامه نویس انگلیسی، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۹۲
- ۱۹۸۴ - زادروز آرین روبن فوتبالیست هلندی باشگاه بایرن مونیخ
- درگذشتها
- ۱۱۶۵ - درگذشت اسپهبد شاه غازی رستم فرمانروای باوندیان
- ۱۶۲۲ - درگذشت ویلیام بافن کاشف و ریاضیدان برجستهٔ بریتانیایی
- ۱۸۰۶ - درگذشت ویلیام پیت جوانترین نخستوزیر تاریخ بریتانیا
- ۱۸۸۳ - درگذشت گوستاو دوره نقاش فرانسوی
- ۱۹۴۴ - درگذشت ادوارد مونک نقاش نروژی در سبک هیجاننمایی
- ۱۹۸۹ - درگذشت سالوادور دالی (درتصویر) نقاش فراواقعگرای اسپانیایی.
- ۲۰۰۲ - درگذشت پیر بوردیو جامعهشناس و مردمشناس فرانسوی
